Ontslag op staande voet

Wanneer is ontslag op staande voet toegestaan?

Bij ontslag op staande voet eindigt de arbeidsovereenkomst onmiddellijk. De werkgever hoeft geen opzegtermijn in acht te nemen en heeft geen voorafgaande toestemming nodig van het UWV of de kantonrechter.

Omdat de gevolgen ingrijpend zijn, stelt de wet drie strenge eisen:

• Een dringende reden. Er moet sprake zijn van ernstig gedrag, zoals diefstal, fraude, mishandeling of hardnekkige werkweigering. Of een gedraging ernstig genoeg is, hangt af van alle omstandigheden. Daarbij spelen onder meer de aard van het gedrag, de duur van het dienstverband en de persoonlijke omstandigheden van de werknemer een rol.
• Het ontslag moet onverwijld worden gegeven. De werkgever moet voortvarend handelen zodra de dringende reden bekend is. Er mag tijd worden genomen voor noodzakelijk onderzoek en hoor en wederhoor, maar onnodig uitstel kan het ontslag ongeldig maken.
• De reden moet direct worden meegedeeld. De werknemer moet onmiddellijk weten waarom hij wordt ontslagen. De meegedeelde reden bepaalt in beginsel wat de werkgever later aan het ontslag ten grondslag kan leggen.

Een ernstige misstap betekent dus niet automatisch dat ontslag op staande voet rechtsgeldig is. Ook de snelheid waarmee de werkgever handelt en de wijze waarop de reden wordt meegedeeld, zijn bepalend.

Wat zijn de gevolgen van ontslag op staande voet?

De gevolgen voor de werknemer kunnen groot zijn. Het dienstverband en de loonbetaling stoppen onmiddellijk. Ook kan het recht op een WW-uitkering vervallen. Het UWV beoordeelt zelfstandig of sprake is van verwijtbare werkloosheid.

Daarnaast kan de werknemer zijn recht op een transitievergoeding verliezen. Dat is het geval wanneer het ontslag het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werknemer. Een rechtsgeldig ontslag op staande voet betekent echter niet automatisch dat geen transitievergoeding verschuldigd is.

Onder omstandigheden kan de werkgever bovendien aanspraak maken op een vergoeding van de werknemer.

Wat kunt u als werknemer aan de rechter vragen?

Wanneer u het niet eens bent met het ontslag, heeft u twee mogelijkheden:

• Vernietiging van het ontslag. U vraagt de kantonrechter het ontslag ongedaan te maken. Als de rechter het ontslag vernietigt, is de arbeidsovereenkomst blijven bestaan en kunt u in beginsel aanspraak maken op doorbetaling van loon. De werkgever kan wel verzoeken de arbeidsovereenkomst alsnog te ontbinden.
• Een financiële vergoeding. U accepteert dat het dienstverband is geëindigd, maar vraagt de kantonrechter een billijke vergoeding toe te kennen wegens het onterechte ontslag. De hoogte daarvan is moeilijk te voorspellen. Afhankelijk van de omstandigheden kunt u daarnaast aanspraak maken op een vergoeding wegens onregelmatige opzegging en een transitievergoeding.

Welke mogelijkheid het beste is, hangt af van uw persoonlijke situatie en de verhouding met uw werkgever. Wilt u terugkeren naar uw werk of is de arbeidsrelatie inmiddels ernstig verstoord?

Het is belangrijk tijdig de juiste keuze te maken. Na afloop van de vervaltermijn kunt u uw verzoek niet zonder meer wijzigen.

Wat kunt u doen als werknemer?

Bent u op staande voet ontslagen en bent u het daarmee niet eens? Onderneem dan direct actie.

• Onderteken niets waarmee u instemt met het ontslag.
• Laat schriftelijk weten dat u het ontslag betwist en beschikbaar blijft om te werken.
• Vraag om een schriftelijke bevestiging van de ontslagreden.
• Meld u ook bij het UWV als u verwacht dat de uitkering wordt geweigerd. Anders loopt u later een periode mis.
• Laat het ontslag zo snel mogelijk juridisch beoordelen.

Wacht niet te lang. Ook als uw werkgever nog niet op uw bezwaar heeft gereageerd, blijft de termijn van twee maanden doorlopen.

Wat kunt u doen als werkgever?

Een ontslag op staande voet brengt ook voor de werkgever aanzienlijke juridische en financiële risico's mee. Blijkt het ontslag achteraf onterecht, dan kan de werknemer aanspraak maken op doorbetaling van loon of op hoge vergoedingen.

Het is daarom belangrijk zorgvuldig en voortvarend te handelen.

• Onderzoek wat er precies is gebeurd en leg de feiten vast.
• Geef de werknemer gelegenheid om op de beschuldigingen te reageren.
• Beoordeel of de feiten een dringende reden opleveren.
• Handel zonder onnodige vertraging.
• Deel de ontslagreden direct en duidelijk mee en bevestig deze schriftelijk.
• Bewaar alle relevante stukken en correspondentie.

Houd ook rekening met de mogelijkheid dat de werknemer het ontslag aanvecht. In dat geval kan het verstandig zijn om voorwaardelijk ontbinding van de arbeidsovereenkomst te verzoeken.

Ontslag op staande voet is niet altijd de beste oplossing. Soms biedt een vaststellingsovereenkomst of een ontbindingsprocedure bij de kantonrechter meer zekerheid en minder financiële risico's.

Twijfelt u? Bel ons dan vóórdat u het ontslag geeft.